Bilindiği üzere Microsoft Office Access üzerinde yaptığımız uygulamalar (.exe) uzantılı değildir ve (.exe) uzantılı programlar gibi davranmazlar. Oysa çoğumuz Access’te yaptığımız uygulamaların SETUP gibi kullanılmasını, paketlenmesini; yaptığımız uygulamayı bir bilgisayardan bir bilgisayara taşıdığımız zaman kurulum dosyaları gibi hareket ederek gerekli dosyaları gerekli klasörlere atmasını ve bu şekilde çalışmasını isteriz. Kısaca (tabir yerindeyse) bir programı kurar gibi, yaptığımız Access uygulamasını bilgisayara kurmak isteriz...

Bu konuda tartışmalar da vardır. Access uygulamasını SETUP’a çeviren programlardan bahsedenler olduğu gibi, Access uygulamalarından SETUP / .EXE olmayacağı, Access’te yapılan uygulamaların bir program olmadığı, bunun yanlış olduğundan bahsedenler de bulunmaktadır... Aslında ben de Access’te ortaya çıkardığımız projelerin –teknik anlamda bir program değil- bir uygulama olduğu, bir program gibi davranmayacağı ve bu nedenle doğrudan program olarak kullanılamayacağı görüşündeyim. (Ama elbette yaptığımız projeye sözlük anlamında işimizi gördüğü ve ihtiyacımıza cevap verdiği sürece “program” adını vermekte bir sakınca yoktur sanırım).

Ancak bilgisayar programlarının kurulum mantığını, “bir programın çalışması için gerekli dosya ve klasörlerini kurulum paketinden çıkararak yeni kurulduğu bilgisayardaki ilgili klasörlere yerleştirmek” şeklinde anlarsak, Access’te yaptığımız uygulamaları ve yardımcı dosyalarını (örneğin .ico, .dll v.s. tarzı dosyaları) bir klasörde toplayıp paket (kurulum) haline getirip, sonradan bu kurulumu çalıştırdığımız zaman ilgili dosyaların ilgili yerlere yüklenmesini sağlayabilir miyiz?

İşte WINRAR’ın kendiliğinden açılan arşiv özelliğini kullanarak; yaptığımız Access uygulamalarını klasörler halinde paketleyebilir, ve bunu bilgisayara kurarak, masaüstüne veya başlangıca kısayol atarak, hatta bu kısayola kendiliğinden kısayol simgesi oluşturmasını sağlayarak SETUP tarzında kullanabiliriz. Bence bu iş için başka programları kullanmaya da gerek yok, WinRar bu konuda o kadar basit ve kolay anlaşılabilir bir şekilde bu işi hallediyor ki şaşmamak mümkün değil. Üstelik WinRar’ın son sürümünde daha önce SETUP dosyası oluştururken karşılaştığımız bazı güçlüklerin de önüne geçecek önlemler alınmış. (Örneğin bir Access uygulamasını SETUP dosyası yaparken, kısayol simgesi atayamıyorduk. Bu yüzden uygulamamazı paketten çıkardığımızda masaüstüne kısayol simgesi atılıyordu ama bu kısayolun simgesini (.ico dosyasını) “Simge Değiştir” kısmından bilgisayardan biz arayıp bulmak ve değiştirmek zorundaydık. Şimdiki sürümde ise paketleme yaparken sadece ilgili yere kısayol simgesinin adres ve yolunu veriyoruz ve SETUP dosyamız kurulurken (arşiv açılırken) kendisi otomatik olarak daha önceden gösterdiğimiz yoldaki simgeyi kısayol simgesi yapıyor).

Aşağıda resimli olarak anlatacağım konu için WinRar’ın son sürümünü kullandım. (Bu sürümle SETUP dosyanızı oluşturduktan sonra, WinRar’ın eski sürümü yüklü bir bilgisayarda da çalıştırabilirsiniz, hatta SETUP dosyanızı açarak kullanabilmeniz için yüklenecek bilgisayarda WinRar olmasına da gerek yok)... Bu sürüm Türkçedir ve şu adresten indirebilirsiniz:

Alıntı: http://www.inndir.com/WinRAR_(Türkçe)-4089p.html

Ben daha önce yapmış olduğum örnek bir Access uygulamasını (Öğrenci Not Takip Uygulaması) yan dosyalarıyla birlikte bir klasöre koyup, WinRar yardımıyla SETUP haline getirmeyi aşağıda görüleceği üzere resimlerle anlatıp açıklamaya çalışacağım:

1-) Öncelikle .mdb uzantılı Access uygulamamı ve gerekli yan dosyaları bir arada tutabilmek için “OgrenciNotTakip” adında bir klasör oluşturuyorum:

2-) Sonra bu klasörün içine dosyalarımı koyuyorum. Aşağıdaki resimde görüleceği üzere bu klasörün içinde 3 adet dosya var. Birincisi (.mdb) uzantılı “OgrenciNotTakip” isimli Access dosyası. İkincisi Access dosyamızın içinde bulunan ve mouse tekerleğinin iptalini sağlayan bir modülün “MouseHook” adlı (.dll) uzantılı dosyası. Son olarak da uygulamamızın kısayolunu masaüstüne attığımız zaman, bilinen Access iconu değil de istediğimiz bir simge şeklinde görülmesi için kullanacağımız “ogrenci” adlı (.ico) uzantılı dosya... (Beğendiğimiz resimleri nasıl bilgisayarımızda (.ico) uzantılı dosyalar haline getirip kullanabileceğimizi anlatan bir çalışma yapmayı düşünüyorum).

3-) “OgrenciNotTakip” adlı klasörümüzü sağ tıklayıp, açılan menüde “Arşive ekle...” seçeneğini seçiyoruz:

4-) Açılan pencerenin “Genel” sekmesinde “SFX arşivi oluştur” seçeneğinin onay kutusunu işaretliyoruz. Bu durumda “Arşiv adı” kısmında varsayılan olarak “OgrenciNotTakip.rar” olan yazı, “OgrenciNotTakip.exe” olarak değişecektir. Bu, arşive (paketlenmiş çalışmanıza) verilen isimdir. (Eğer isterseniz siz buradan arşivinize başka bir isim verebilirsiniz).

5-) Daha sonra aynı pencerede “Gelişmiş” sekmesine gelip, “SFX seçenekleri...” butonuna tıklıyoruz:

6-) “Gelişmiş SFX seçenekleri” penceresinin “Genel” sekmesinde “Çıkartılacak Yol” kısmına ben “C:\Program Files” yazdım. Bu durumda arşivimiz açıldığı zaman “OgrenciNotTakip” adlı klasörü, kurduğumuz bilgisayardaki Program Files klasörünün içine atacaktır. (Elbette bu yol isteğe göre değiştirilebilir, ancak ben her bilgisayarda Program Files klasörü olduğu düşüncesiyle bu yolu tercih ediyorum). Bunu yapınca “Kesin klasör” ve “Yolları kaydet ve geri yükle” seçenekleri aktif hale gelmiş oldu... (Bu yolu her arşivleme çalışmanızda sürekli kullanmak istiyorsanız “Mevcut ayarları varsayılan olarak kaydet” butonunu tıklayabilirsiniz).

7-) Daha sonra aynı pencerede “Gelişmiş” sekmesini açıyoruz. Burada “Kısayol ekle” butonuna tıkladığımız zaman açılan pencerede kısayolumuzun nerede oluşturulacağını seçiyoruz. (Ben “Masaüstü”nü seçtim. Diğerleri de seçilebilir. Veya örneğin hem “Başlangıç”ta, hem “Masaüstü”nde kısayol olmasını istiyorsanız bu penceredeki kısımları doldurup, kapattıktan sonra “Kısayol ekle” butonuna bir daha basarak ikinci bir kısayol oluşturabilirsiniz). Sonra kısayol parametrelerini veriyoruz. “Hedef dosya adı” bölümünde dosyamın yolunu gösteriyorum. Biliyorsunuz yukarıda SETUP dosyam açıldığı zaman “OgrenciNotTakip” adlı klasörümün açılacağı yer olarak “Program Files” klasörünü göstermiştim. Bu durumda ihtiyacım olan bütün dosyaları bu yol üzerinde almam veya göstermem gerekiyor. Bu nedenle masaüstüne attığım kısayolun başvuracağı hedef dosyanın yolunu “C:\Program Files\OgrenciNotTakip\OgrenciNotTakip.mdb” olarak gösterdim. Yani kısayolumuzun hedefi Program Files klasörü içindeki OgrenciNotTakip klasörünün içinde yer alan OgrenciNotTakip.mdb adlı Access dosyası olacak.

Burada “Hedef klasör” kısmına bir şey yazmaya gerek yok. Yukarıda zaten yolu gösterdik ve kısayolumuz da genel OgrenciNotTakip klasörünün haricinde bir başka klasörde yer almıyor.

Kısayol açıklamasına bir şeyler yazabilirsiniz. Ben boş bıraktım...

“Kısayol adı” kısmına “ÖĞRENCİ TAKİP” yazdım. Bu durumda SETUP dosyası kurulumunu tamamlayınca masaüstüne otomatik olarak atılan kısayolun ismi “ÖĞRENCİ TAKİP” olacak.

“Kısayol simgesi” kısmına ise, masaüstünde oluşacak kısayolun simgesinin Access’in kendi simgesi olarak değil de, benim seçtiğim bir simge olarak görünmesi için seçtiğim simge olan “ogrenci.ico” adlı (.ico) dosyasının yolunu gösterdim. (C:\Program Files\OgrenciNotTakip\ogrenci.ico) Bu durumda kısayolumuz masaüstüne atılırken bizim seçtiğimiz simgeyle görünecektir.

8-) Paketlediğimiz çalışmamız açılırken, bir lisans penceresinin görünmesini ve sizin belirleyeceğiniz bir lisans sözleşmesinin çıkmasını istiyorsanız “Gelişmiş SFX seçenekleri” penceresinin “Lisans” sekmesinde “Lisans Penceresi Başlığı” kısmına bir başlık atayabilir ve “Lisans Metni” kısmına ise, istediğiniz bir metni yazabilirsiniz. (Eğer isterseniz, metni daha önceden hazırladığınız .txt, .html veya .htm uzantılı bir dosyadan yüklemek için “Dosyadan metin yükle” butonunu tercih edebilirsiniz).

Ben “Lisans” sekmesinde “ÖĞRENCİ NOT TAKİP LİSANS ANLAŞMASI” başlığı altında bir metin yerleştirdim:

9-) Yine oluşturduğumuz SETUP dosyamız açılırken, kullanıcıya bir karşılama başlığı ve metinle hitap etmek istiyorsak “Gelişmiş SFX seçenekleri” penceresinde “Metin ve simge”(1) sekmesini açıyoruz. “SFX penceresinin başlığı “ kısmında metnin başlığını yazıyoruz. Ben buraya “ÖĞRENCİ NOT TAKİP PROGRAMI” yazdım. (2) Daha sonra “Dosyadan metin yükle” butonuna tıklayarak (3), daha önce bilgisayarımda oluşturduğum .htm, .html veya .txt dosyalarından biri olan (4) .htm uzantılı “Metin” adlı dosyayı seçtim (5) ve böylece “SFX penceresinde gösterilecek metin” kısmına seçtiğim bu dosyanın kodları yerleşti.(6) Ben, biraz şekilli olsun istediğim için Frontpage ile oluşturduğum bir .htm uzantılı dosya kullandım, buraya (SFX penceresinde gösterilecek metin) elle de bir şeyler yazılabilir...

Son olarak arşivimiz açılırken bir logo görüntülenmesini istiyorsak “Dosyadan SFX logosu yükle” kısmına bilgisayarımızdan .bmp uzantılı bir dosya seçiyoruz. (Ben burayı boş bıraktım). Eğer paketlediğimiz SETUP dosyasının bir simgesi olmasını istiyorsak “Dosyadan SFX simgesi yükle” kısmından .ico uzantılı bir simge dosyası seçebiliyoruz. (Ancak WinRar burada her boyuttaki dosyayı kabul etmiyor, çok uzun denemeler yapmak gerek). Ben burayı da boş bıraktım...

10-) Pencerelerin hepsinden “Tamam” butonuna tıklayarak çıktıktan sonra aşağıdaki resimde görüldüğü üzere SETUP dosyamız oluşmuş bulunuyor. (Artık bu dosyayı flash belleğimiz ya da cd yardımıyla taşıyabilir ve istediğimiz bilgisayara kurabiliriz)...

11-) Bu dosyaya çift tıklayarak çalıştırdığımız zaman sırasıyla Lisans başlığı ve metnini yazdığımız pencere, Metin başlığı ve içeriğini yazdığımız pencere gelecek ve kurulum tamamlanarak masaüstümüze, daha önceden “ÖĞRENCİ TAKİP” ismini verip, simgesini seçtiğimiz kısayolumuz yerleşecektir:

WinRar’ın daha başka işe yarayabilecek bir çok özelliği var, sürekli deneme yanılma yapılarak ve incelenerek bu özellikler bulunup, kullanılabilir... Ben şimdilik bildiğim kadarını paylaşmak istedim. Umarım bir ihtiyaca cevap verir...