Dsum Fonksiyonu

Merhaba..

Accessin önemli yerleşik fonksiyonlarından biri de DSum fonksiyonudur.. Özelliği, bir kayıt kümesine bağlı değer içeren bir alanda bulunan verilerin toplamını vermesidir.. Bu fonksiyonu sorguda ve VBA editöründe kullanabileceğimiz gibi form üzerindeki bir denetimde de kullanabiliriz..

Yapısı şu şekilde..:

DSum("ifade/alan", "etkialanı/kayıt kümesi", "kriterler")

İlk kısım yani ifade/alan, değer toplamını alacağımız alanı ifade eder.. Bu kısmı boş bırakamayız.. Bu kısım tablodaki bir alan olabileceği gibi sorguda bulunan bir alan da olabilir.. Sorguda hesaplanarak elde edilmiş (Kalan:[Alınan]-[Verilen] gibi..) veya mevcut alanların dışında oluşturulmuş ifadeleri de kullanabiliriz..

etkialanı/kayıt kümesi, ilk bölümdeki ifade ya da alanın bulunduğu tablo veya sorguyu ifade eder.. İsmini bu kısma yazacağız.. Bu kısmı boş geçemeyiz.. Şunu da unutmadan not düşelim, bu kayıt kaynağı eğer sorgu ise harici parametre istemeyen bir sorgu olmalı.. Parametre kaynağı kapalı sorgularda hata döndürür.. Örneklersek; ölçütünü form1 deki bir metin kutusundan alan bir sorgudan DSum ile bir değer toplamak istiyorsak form1 açık olmalı..

kriterler bölümü zorunlu değil. Bu kısmı oluşturmadan yazacağımız deyimler kayıt kümesindeki tüm kayıtlar üzerinden sonuç verir.. DSum fonksiyonu genelde kritersiz kullanılmaz zaten.. Bu nedenle bu kısmı biraz açalım..

Kriteri uygulayacağımız alan, ikinci kısımda işlediğimiz alan ya da sorguda var olan bir alan olmalı..

Bu kısımda birden fazla alan ve bununla ilişkili kriter kullanabiliriz.. Örnekleyelim..:

Amacımız bir formda bulunan metin1 isimli metin kutusuna Ürünler tablosundaki  Adet alanında bulunan değerlerin toplamını hesaplamak..

Önce fonksiyonumuzun ilk iki kısmını oluşturalım..

Visual Basic

=DSum("Adet";"Urunler")

Kriter kısmını yazmadığımız için Urunler tablosunda, tüm kayıtlarda bulunan Adet  alanındaki değerlerin toplamını aldık..

Bu kısımda şunu da açıklamak lazım.. Bu fonksiyonu form içindeki bir nesnede kullandığımızda başına ( = ) eşittir koymamız gerekir.. Ayrıca kısımları ayıran ( , ) virgül yerine ( ; ) noktalı virgül kullanmalıyız.. (Fonksiyon sorgu içinde kullanılıyorsa da noktalı virgül olmalı)

Şimdi fonksiyona kriter vererek Adı Elma olan kayıtların adedini öğrenelim..

Visual Basic

=DSum("Adet";"Urunler";"Adi= 'elma' ")

Burada ölçüte aynı tablodaki Adi alanını koyduk ve bize adı elma olan kayıtların adet alanındaki değerlerin toplamını  vermesini istedik..

Ölçütte dikkat etmemiz gerek bir önemli nokta da ölçütte kullandığımız tırnaklardır.. Ölçütü sadece elma olarak yazmış olsaydık fonksiyon bunu bir denetim olarak kabul edecek ([elma]) ve türünü çözemeyecekti.. Biz elma kriterinin başına ve sonuna ( ' ) tek tırnak koyarak ölçütün bir denetim olmadığını ve metin veri türünde olduğunu fonksiyonda belirtmiş olduk..  

Ölçüte vereceğimiz sayısal değerlerde (bu ölçüt bir denetimden gelmiyorsa tabii) tırnak kullanmamıza gerek yok.. Örnekleyelim hemen..:

Ürün numarası 2 olan ürünümüzün Adet alanındaki değerlerinin toplamını şöyle alıyoruz..

Visual Basic

=DSum("Adet";"Urunler";"UrunId= 2")

Burda da sayısal değeri tırnak koyarak çağıralım..

Visual Basic

=DSum("Adet";"Urunler";"UrunId= " & 2)

Görüldüğü gibi sayısal değerlerde ( " ) çift tırnak kullanıyoruz..

Ölçütümüzü form üzerindeki bir metin kutusuna (ismine metin2 diyelim) yazıp fonksiyona buradan da verebiliriz.. Şöyle ki;

Visual Basic

=DSum("Adet";"Urunler";"UrunId=" & [metin2])

Ölçütle tırnağın birleşimin şekline dikkat!

Ölçütümüz metin türünde, yani ilk verdiğimiz elma örneğimizdeki gibi olsaydı tırnakları bu şekilde kullanmamız gerekirdi..:

Visual Basic

=DSum("Adet";"Urunler";"Adi= '" & [metin2] & "' ")

Şimdi kriter kısmını biraz daha geliştirelim..

UrunAlıs tablosunda, UrunId numarası 2 olan üründen 20.10.2009 tarihinde kaç Adet alınmış olduğunu bulalım..

Visual Basic

=DSum("Alinan";"UrunAlim";"UrunId= 2 and AlimTarih= #20-10-2009#")

Ölçütleri şimdi de metin kutularından çağıralım;

Visual Basic

=DSum("Alinan";"UrunAlim";"UrunId=" & [metin2] & " and AlimTarih=#" & Format([metin3];"dd-mm-yyyy") & "#")

Burada dikkat ettiyseniz tarih alanının biçimini değiştirdik.. Sebebi DSum fonksiyonun tarih biçimini gün, ay ve yılı aralarında ( - ) olarak istemesi.. Tabii bu durumu denetimlerin ya da alanların biçimini değiştirerek de düzeltebiliriz..

Tarih ölçütüyle bilinmesi gereken diğer ayrıntı da diğer tüm fonksiyonlarda olduğu gibi tarihi belirtecek ( # ) diyez işareti ile kullanılması gerektiğidir..

Kriter sayısı 2 den fazla olabilir.. Bu konuda kısıtlamanız yok..

Senaryomuzda Adet alanını kullandık fakat sayısal veri içeren tüm alanlar bu fonksiyon ile kullanılabilir..

Şimdi tüm bu kullanım şekillerini VBA için de hazırlayıp, burada nasıl kullanılacağını göstererek bir yerde özet çıkartmış olalım ve de konumuzu tamamlayalım..

Visual Basic

'Kritersiz kullanım
Me.Metin1 = DSum("Adet", "Urunler")
 
'Metin türünde bir kriter uyguladık..
Me.Metin1 = DSum("Adet ", "Urunler", "Adi= 'elma' ")
 
'Metin türünde bir kriteri formdaki denetimden verelim..
Me.Metin1 = DSum("Adet", "Urunler", "Adi= '" & [metin2] & "' ")
 
'Sayısal türdeki bir kriteri formdaki denetimden verelim..
Me.Metin1 = DSum("Adet ", "Urunler", "UrunId=" & [metin2])
 
 
'Sayısal ve Tarih türünde iki ayrı kriteri aynı anda kullanalım..
Me.Metin1 = DSum("Alinan", "UrunAlim", "UrunId= 2 and AlimTarih= #20-10-2009#")
 
 
'Sayısal ve Tarih türündeki iki kriteri formdaki denetimlerden verelim..
Me.Metin1 = DSum("Alinan", "UrunAlim", _
"UrunId=" & [metin2] _
& " and AlimTarih=#" & Format([metin3], "dd-mm-yyyy") & "#")

Sayın Taruz;

Hocam iyi akşamlar... Yine döktürdünüz.. Bu güzel paylaşımınız için teşekkürler..

İyi hafta sonları.. Bu sıcaklarda serinlikler dilerim.

Selam ve sevgiler...

Değerli bilgileri güzel bir şekilde iletmişsiniz. Sağolun.

Verdiğiniz değerli bigi ve güzel anlatım için teşekkürler...

Çok teşekkürler.

sayın taruz hocam;
dsum işlevini exceldeki etopla fonksiyonu gibi satırlara göre toplamak için uyarlıyabiliyor muyuz?Forumdaki birçok örneğe baktım anladığım kadarıyla Dsum sutunlar için kullanılıyor.